Το έτος 1955, κάποιοι από τους αγροτοκτηνοτρόφους της Νάξου θέλησαν να φτιάξουν το δικό τους τυρί, λόγω του ότι η αγελαδοτροφία αναπτυσσόταν τότε γοργά και η παραγόµενη ποσότητα γάλακτος αυξανόταν.
Άρχισαν, λοιπόν, να συγκεντρώνουν το γάλα τους, ενώ η τότε ΕΑΣ Νάξου τούς παρείχε την τεχνογνωσία. Έτσι προέκυψε η Γραβιέρα Νάξου. Μάλιστα, επειδή το προϊόν κέρδισε τους καταναλωτές και η παραγωγή µεγάλωνε, η ΕΑΣ Νάξου προχώρησε (1996) στην πιστοποίηση της Γραβιέρας Νάξου ως προϊόν Προστατευόµενης Ονοµασίας Προέλευσης.
Τι κάνει όµως τη Γραβιέρα Νάξου ΠΟΠ να ξεχωρίζει;
Η Γραβιέρα Νάξου ΠΟΠ είναι σκληρό τυρί, µε υποκίτρινο χρώµα, λεπτή, ξηρή επιδερµίδα, συµπαγή ελαστική µάζα, µικρές διάσπαρτες οπές, φίνο άρωµα, γλυκιά, λεπτή γεύση και πολύ χαρακτηριστική επίγευση κι εδώ και χρόνια έχει αναγνωριστεί ως ένα από τα δύο σπουδαιότερα προϊόντα του µεγαλύτερου νησιού των Κυκλάδων (σ.σ. το άλλο η Πατάτα Νάξου ΠΓΕ) και ένα από τα κορυφαία ελληνικά τυριά, ενώ είναι ιδανικό για όλες τις χρήσεις (επιτραπέζιο, για τρίψιµο, για σαγανάκι, κ.λπ).
Η Γραβιέρα Νάξου ΠΟΠ της ΕΑΣ Νάξου παρασκευάζεται από 80% αγελαδινό γάλα κατ’ ελάχιστο και 20% αιγοπρόβειο γάλα κατά µέγιστο, µε προσθήκη πυτιάς. Είναι η µοναδική ελληνική γραβιέρα µε βάση το αγελαδινό γάλα που έχει κατοχυρωθεί ως προϊόν ΠΟΠ. Επίσης, είναι πλούσια σε ασβέστιο, καθώς, για να παραχθεί ένα κιλό, χρησιµοποιούνται 11 κιλά γάλα.
Πολλαπλές διεθνείς διακρίσεις
Τέλος, η Γραβιέρα Νάξου ΠΟΠ έχει αποσπάσει πολλές διακρίσεις, εγχώριες και διεθνείς. Μερικές από αυτές είναι το Χρυσό Βραβείο Γεύσης στο Φεστιβάλ Ελληνικών Τυριών (2011), το Χρυσό Βραβείο στο διαγωνισµό Taste Olymp Awards (2017, 2020) και τα δύο Αστέρια στον ∆ιαγωνισµό Ανώτερης Γεύσης στο iTQi των Βρυξελλών (2015, 2016, 2018 και 2024).
Ένας αιώνας ιστορίας
Τα 70 χρόνια εµπειρίας στην τυροκόµηση της περίφηµης Γραβιέρας Νάξου ΠΟΠ συµπλήρωσε το 2025 η ΕΑΣ Νάξου. Παράλληλα, το 2026 η ΕΑΣ Νάξου θα γιορτάσει τα 100 χρόνια από την ίδρυσή της. Στο πλαίσιο των εορτασµών, ο κραταιός ιστορικός συνεταιρισµός πρόκειται να υλοποιήσει σειρά εκδηλώσεων σε ολόκληρο το νησί της Νάξου, ενώ ήδη έχει συστήσει και ειδική επιτροπή η οποία είναι επιφορτισµένη µε το να συλλέξει και να αναδείξει ορισµένα από τα προβλήµατα που αντιµετωπίζει ο πρωτογενής τοµέας της Νάξου και όχι µόνον.
