της Μαρίας Γιουρουκέλη
Παρότι η Ευρώπη εξακολουθεί να αποτελεί τον µεγαλύτερο εξαγωγέα γαλακτοκοµικών διεθνώς, το µερίδιό της στο παγκόσµιο εµπόριο υποχωρεί σταδιακά, καθώς οι χώρες της αµερικανικής ηπείρου ενισχύουν τη θέση τους. Την ίδια στιγµή, η επιβράδυνση της κινεζικής ζήτησης ανακατευθύνει τις εµπορικές ροές προς άλλες αναδυόµενες αγορές, ενώ το τυρί αναδεικνύεται στον βασικό µοχλό ανάπτυξης του κλάδου.
Το παγκόσµιο εµπόριο γαλακτοκοµικών διατηρεί τη µακροπρόθεσµη ανοδική του πορεία, µε τους όγκους να ξεπερνούν τα 100 δισ. κιλά σε ισοδύναµο υγρού γάλακτος το 2025, έναντι 91,1 δισ. κιλών το 2017. Η εξέλιξη αυτή αντανακλά τη σταθερή διαρθρωτική αύξηση της ζήτησης σε παγκόσµιο επίπεδο.
Ωστόσο, σύµφωνα µε την έκθεση, η σύνθεση αυτής της ανάπτυξης µεταβάλλεται. Η ΕΕ εξακολουθεί να κατέχει την πρώτη θέση στις εξαγωγές, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 27% του παγκόσµιου εµπορίου, ποσοστό όµως µειωµένο σε σχέση µε το σχεδόν 30% που κατείχε το 2017. Αντίθετα, οι εξαγωγικές επιδόσεις των χωρών της αµερικανικής ηπείρου ενισχύονται σταθερά, µε τις ΗΠΑ, την Αργεντινή και την Ουρουγουάη να διευρύνουν το αποτύπωµά τους στις διεθνείς αγορές.
Όπως επισηµαίνει ο Tom Booijink, ανώτερος αναλυτής γαλακτοκοµικών της RaboResearch, «το παγκόσµιο εµπόριο γαλακτοκοµικών συνεχίζει να αναπτύσσεται µε ανθεκτικούς ρυθµούς, όµως οι ισορροπίες ισχύος µεταβάλλονται. Παρατηρούµε µια σταδιακή µεταφορά εξαγωγικών µεριδίων από την Ευρώπη προς πιο ανταγωνιστικούς και λιγότερο περιορισµένους παραγωγούς της αµερικανικής ηπείρου».
Το τυρί οδηγεί την ανάπτυξη της αγοράς
Σηµαντικές διαφοροποιήσεις καταγράφονται µεταξύ των επιµέρους κατηγοριών γαλακτοκοµικών, µε το τυρί να αποτελεί τον αδιαµφισβήτητο πρωταγωνιστή. Το διεθνές εµπόριο τυριού έχει αυξηθεί κατά περίπου 40% από το 2017, χάρη στη σταθερή καταναλωτική ζήτηση αλλά και στις σηµαντικές επενδύσεις που πραγµατοποιούνται σε παραγωγικές και µεταποιητικές εγκαταστάσεις.
Παράλληλα, αυξάνεται η στρατηγική σηµασία του ορού γάλακτος, κυρίως σε επίπεδο αξίας και όχι όγκου. Η αυξανόµενη ζήτηση για πρωτεΐνες, που τροφοδοτείται από την αγορά αθλητικής διατροφής, τις τάσεις ευεξίας και την ευρύτερη χρήση φαρµάκων για την απώλεια βάρους, ενισχύει τις τιµές και αναβαθµίζει τον ρόλο του προϊόντος στην αλυσίδα αξίας. Στις υπόλοιπες κατηγορίες, η εικόνα είναι περισσότερο διαφοροποιηµένη. Το εµπόριο βουτύρου κατέγραψε σηµαντική άνοδο το 2025, κυρίως λόγω της εκρηκτικής αύξησης των εξαγωγών από τις ΗΠΑ, ενώ η αγορά γάλακτος σε σκόνη παραµένει σχετικά υποτονική.
Η προσφορά θα καθορίσει την επόµενη µέρα
Σύµφωνα µε τη RaboResearch, το εµπόριο γαλακτοκοµικών αναµένεται να διατηρήσει και τα επόµενα χρόνια τον µέσο ετήσιο ρυθµό ανάπτυξης 2%. Το βασικό ερώτηµα, ωστόσο, δεν αφορά πλέον τη ζήτηση αλλά την ικανότητα των παραγωγικών περιοχών να καλύψουν τις αυξανόµενες ανάγκες.
Στην Ευρώπη, η παραγωγή αντιµετωπίζει ολοένα µεγαλύτερους περιορισµούς, λόγω του αυστηρότερου κανονιστικού πλαισίου, των απαιτήσεων για βιωσιµότητα, αλλά και διαρθρωτικών προκλήσεων. Ως αποτέλεσµα, οι δυνατότητες σηµαντικής αύξησης της παραγωγής εκτιµάται ότι θα παραµείνουν περιορισµένες.
«Το µέλλον της ανάπτυξης του παγκόσµιου εµπορίου γαλακτοκοµικών θα εξαρτηθεί ολοένα περισσότερο από το ποιος µπορεί να διαθέσει επιπλέον ποσότητες γάλακτος στην αγορά. Σε αυτή τη φάση, οι ΗΠΑ και η Αργεντινή αναδεικνύονται στις πλέον ανταγωνιστικές και ικανές περιοχές για να καλύψουν την αυξανόµενη παγκόσµια ζήτηση» καταλήγει ο Tom Booijink.
