Καθώς οι ασθένειες και τα παράσιτα εξαπλώνονται ταχύτερα πέρα από τα σύνορα, οι χώρες αντιμετωπίζουν αυξανόμενη πίεση για την ενίσχυση των συστημάτων πρόληψης, ετοιμότητας και αντίδρασης.
Τα διακυβεύματα είναι υψηλά, τονίζει σε ανακοίνωση του ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τροφίμων του ΟΗΕ- FAO. Οι τομείς της κτηνοτροφίας υποστηρίζουν περισσότερα από ένα δισεκατομμύριο μέσα διαβίωσης και συνεισφέρουν τρισεκατομμύρια δολάρια σε οικονομική αξία κάθε χρόνο. Η προστασία της υγείας των ζώων είναι επομένως κρίσιμη όχι μόνο για τους αγρότες και τους κτηνοτρόφους, αλλά και για την επισιτιστική ασφάλεια, το εμπόριο, την οικονομική σταθερότητα και την αγροτική ευημερία.
Οι παράγοντες που οδηγούν στην εξάπλωση των ασθενειών γίνονται ολοένα και πιο περίπλοκοι. Η αυξημένη μετακίνηση ζώων, ανθρώπων και προϊόντων, η αλλαγή των συστημάτων παραγωγής, οι περιβαλλοντικές πιέσεις και η άνιση κτηνιατρική και επιτηρητική ικανότητα δημιουργούν νέες ευκαιρίες για την εξάπλωση ασθενειών και παρασίτων σε όλες τις περιοχές. Η αντιμετώπιση αυτών των απειλών απαιτεί ισχυρότερη επιτήρηση, έγκαιρη ανίχνευση, μεγαλύτερη ανταλλαγή πληροφοριών και στενότερη διεθνή συνεργασία.
«Οι επιπτώσεις αυτών των επιδημιών εκτείνονται πολύ πέρα από την υγεία των ζώων. Διαταράσσουν την αγροτική παραγωγή, το εμπόριο και τον τουρισμό, απειλούν τα μέσα διαβίωσης, αυξάνουν τους κινδύνους για την επισιτιστική ασφάλεια και σε ορισμένες περιπτώσεις θέτουν άμεσους κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία», δήλωσε ο Tiensin Thanawat, Βοηθός Γενικός Διευθυντής του FAO, Διευθυντής του Τμήματος Ζωικής Παραγωγής και Υγείας και Αρχι-Κτηνίατρος.
Οι οικονομικές επιπτώσεις των διασυνοριακών ζωικών ασθενειών είναι σημαντικές. Η γρίπη των πτηνών έχει οδηγήσει στην απώλεια περισσότερων από 633 εκατομμυρίων πουλερικών και απειλεί μια αγορά 48 δισ. δολαρίων, ενώ ο αφθώδης πυρετός προκαλεί ετήσιες απώλειες 11,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων και η αφρικανική πανώλη των χοίρων έχει μειώσει τα κοπάδια χοίρων κατά πάνω από 40% σε ορισμένα μέρη της Ασίας. Αυτές οι επιπτώσεις υπογραμμίζουν τη σημασία της ισχυρότερης επιτήρησης, της ταχύτερης ανίχνευσης και της συντονισμένης διεθνούς δράσης.
Πρόσφατες εξελίξεις υπογραμμίζουν τον επείγοντα χαρακτήρα της πρόκλησης. Ο σκώληκας του Νέου Κόσμου έχει επανεμφανιστεί στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής μετά από δεκαετίες επιτυχημένης ανάσχεσης, μετά την εξάπλωσή του προς τα βόρεια μέσω της Κεντρικής Αμερικής και του Μεξικού. Ταυτόχρονα, η εμφάνιση και η διεθνής εξάπλωση του ορότυπου SAT1 του αφθώδους πυρετού πέρα από την ιστορική του εξάπλωση στην Αφρική έχει προκαλέσει ανησυχία σε μέρη της Ασίας, της Μέσης Ανατολής και άλλων περιοχών. Αυτές οι εξελίξεις καταδεικνύουν πόσο γρήγορα οι απειλές για την υγεία των ζώων μπορούν να διασχίσουν τα σύνορα και να δημιουργήσουν σημαντικούς κινδύνους για την παραγωγή τροφίμων, το εμπόριο και τα μέσα διαβίωσης.
Η ισχυρή πρόληψη και ετοιμότητα παραμένουν τα πιο αποτελεσματικά και λιγότερο δαπανηρά εργαλεία για τη μείωση του αντίκτυπου των επιδημιών ζωικών ασθενειών. Όταν οι επιδημίες υπερβαίνουν την εθνική ικανότητα, ο FAO ενεργεί ως ο πάροχος της έσχατης λύσης, αναπτύσσοντας γρήγορα εμπειρογνωμοσύνη, συντονίζοντας την αντιμετώπιση και κινητοποιώντας πόρους για τη διατήρηση της δράσης όταν τα εθνικά συστήματα είναι υπερφορτωμένα ή άλλοι παράγοντες δεν μπορούν να λειτουργήσουν.
«Η εμπειρία μας δείχνει συνεχώς ότι η πρόληψη και η ετοιμότητα είναι πιο αποτελεσματικές – και λιγότερο δαπανηρές – από την αντιμετώπιση μετά την εμφάνιση μιας επιδημίας», δήλωσε η Beth Bechdol, Αναπληρώτρια Γενική Διευθύντρια του FAO. «Η επένδυση σε συστήματα υγείας των ζώων είναι ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους για την προστασία των μέσων διαβίωσης, την υποστήριξη του εμπορίου, την ενίσχυση της επισιτιστικής ασφάλειας και τη βελτίωση της ανθεκτικότητας σε όλα τα αγροδιατροφικά συστήματα».
Βασιζόμενος σε περισσότερα από 80 χρόνια εμπειρίας και προγράμματα όπως το Σύστημα Πρόληψης Έκτακτης Ανάγκης για την Υγεία των Ζώων (EMPRES), το Κέντρο Έκτακτης Ανάγκης για Διασυνοριακές Ζωικές Νόσους (ECTAD) και το Κέντρο Διαχείρισης Έκτακτης Ανάγκης για την Υγεία των Ζώων (EMC-AH), ο FAO συνεργάζεται με Μέλη και εταίρους για την ενίσχυση της παγκόσμιας ικανότητας πρόληψης, ετοιμότητας και αντιμετώπισης των διασυνοριακών ζωικών νόσων.
Στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας, ο FAO συνεργάζεται με Μέλη για την ανάπτυξη του Παγκόσμιου Προγράμματος Συνεργασίας για τις Διασυνοριακές Ζωικές Νόσους (GPP-TAD), μιας μακροπρόθεσμης, εθνικής ιδιοκτησίας πλατφόρμας που επικεντρώνεται στην πρόληψη, την έγκαιρη προειδοποίηση, την ετοιμότητα, την προληπτική δράση και την ταχεία αντίδραση. Στόχος είναι να βοηθηθούν οι χώρες να εντοπίζουν και να περιορίζουν τις επιδημίες νωρίτερα, να μειώνουν τις διαταραχές στην παραγωγή και το εμπόριο τροφίμων και να ελαχιστοποιούν την ανάγκη για δαπανηρές επεμβάσεις έκτακτης ανάγκης.
Το πρόγραμμα αναπτύσσεται ως μια συνεργατική, πολυετής πρωτοβουλία -συμπεριλαμβανομένων οργανισμών όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός για την Υγεία των Ζώων (WOAH)- με έμφαση στην ενίσχυση των εθνικών ικανοτήτων, στην υποστήριξη βιώσιμων χρηματοδοτικών προσεγγίσεων και στην καλύτερη σύνδεση των επενδύσεων σε επίπεδο χώρας με την περιφερειακή και παγκόσμια υποστήριξη. Βασιζόμενη σε δεκαετίες εμπειρίας, η πρωτοβουλία στοχεύει στην ενίσχυση των υφιστάμενων διεθνών προσπαθειών και στην υποστήριξη των χωρών να μεταβούν από τις αντιδραστικές αντιδράσεις σε πιο ανθεκτικά συστήματα πρόληψης και ετοιμότητας.
